لە ماوەی 5 مانگی سەرەتای ئەمساڵدا، هەرێمی کوردستان زیاتر لە 453 ملیار دیناری وەک پشکی فیدراڵی لە داهاتی نانەوتی ڕەوانەی بەغداد کردووە، بەڵام وەزیری نوێی دارایی عێراق سوورە لەسەر وەرگرتنی تەواوی بڕە پارەکە بێ هیچ کەمبوونەوەیەک.

ئاماری داهاتی ڕەوانەکراوی هەرێم بۆ حکومەتی فیدراڵ

وەزارەتی دارایی و ئابووریی هەرێمی کوردستان لە ماوەی 5 مانگی یەکەمی ساڵی 2026دا، بڕی 453 ملیار و 386 ملیۆن و 354 هەزار دیناری وەک پشکی فیدراڵی لە داهاتی نانەوتی ڕەوانەی وەزارەتی دارایی عێراق کردووە. ئەم ڕادەستکردنە لە چوارچێوەی ڕێککەوتنی نێوان هەردوو حکومەتدایە کە دەبێت مانگانە هەرێمی کوردستان بڕی 120 ملیار دینار لە داهاتی ناوخۆ بداتە حکومەتی فیدراڵ.

وردەکاریی مانگانەی داهاتە نانەوتییەکان

بەپێی ئامارە فەرمییەکان، بڕی داهاتی ناردراو بۆ بەغداد لە مانگێکەوە بۆ مانگێکی دیکە گۆڕانکاریی بەسەردا هاتووە. لە مانگەکانی کانوونی دووەم و شوبات بڕی 120 ملیار دینار ڕەوانە کراوە، بەڵام لە مانگی ئازاردا بڕەکە بۆ نزیکەی 43 ملیار دینار دابەزیوە. لە مانگی نیساندا 50 ملیار دینار و لە مانگی ئایاردا دووبارە 120 ملیار دینار ڕەوانەی خەزێنەی دەوڵەت کراوە. ئەم ناجێگیرییە لە بڕی پارەکەدا بۆ کەمبوونەوەی داهاتەکان لە هەندێک وەرزی ساڵدا دەگەڕێتەوە.

گۆڕانکاری لە سیاسەتی وەزارەتی دارایی عێراق

سیاسەتی مامەڵەکردن لەگەڵ داهاتەکانی هەرێمی کوردستان لە کابینەی نوێی عێراقدا گۆڕانکاریی بەسەردا هاتووە. لە کاتێکدا کابینەکەی پێشوو (سوودانی) لە هەندێک مانگدا چاوپۆشی لە نەناردنی تەواوی بڕە پارەکە دەکرد، بەڵام فالح ساری، وەزیری دارایی عێراق لە کابینەکەی زەیدی، سوورە لەسەر وەرگرتنی تەواوی 120 ملیار دینارەکە. وەزیری دارایی هۆشداری داوە کە هەر کورتهێنانێک لەو بڕە پارەیەدا هەبێت، ڕاستەوخۆ لە تەمویلی مووچەی مووچەخۆرانی هەرێم دەبڕدرێت.

کاریگەریی بڕینی داهات لەسەر تەمویلی مووچە

وەزارەتی دارایی عێراق بۆ مووچەی مانگی ئایار هەمان سیاسەتی پەیڕەو کرد و بەهۆی ئەوەی لە مانگەکانی پێشتردا هەرێم نەیتوانیبوو تەواوی پشکەکە بنێرێت، بڕی 70 ملیار دیناری لە تەمویلی مووچە بڕی. ئەم ڕێکارە وایکردووە کە حکومەتی هەرێمی کوردستان لە دابەشکردنی مووچەدا تووشی گرفت ببێت، بەتایبەت کە داهاتی نانەوتیی ناوخۆ بەهۆی هەندێک بارودۆخی ناوچەیی و ئابوورییەوە ڕووی لە کەمی کردووە.

کۆی داهاتی ناوخۆ بۆ حکومەتی فیدراڵ لە 5 مانگی 2026 بەم شێوەیە بووە:

• کانوونی دووەم: 120,000,000,000 دینار

• شوبات: 120,000,000,000 دینار

• ئازار: 43,094,141,000 دینار

• نیسان: 50,292,213,000 دینار

• ئایار: 120,000,000,000 دینار

• کۆی گشتی: 453,386,354,000 دینار