ئەمڕۆ 1ی تەممووزە، کە بە ڕۆژی لەدایکبوونی ملیۆنان هاوڵاتی لە عێراق و هەرێمی کوردستان دادەنرێت و لەنێو خەڵکدا بە "ڕۆژی لەدایکبوونی نیوەی کورد" ناسراوە.

چیرۆکی 1ی تەممووز و لەدایکبوونی بەکۆمەڵ

لەناو کۆمەڵگەی کوردی و عێراقیدا، ڕێکەوتی 1ی تەممووز وەک دیاردەیەکی ناسراو سەیر دەکرێت. زۆرینەی ئەو کەسانەی لەنێوان ساڵانی 1930 بۆ 1960 و تەنانەت دواتریش لەدایکبوون، ئەم ڕێکەوتە لە ناسنامەکانیاندا تۆمارکراوە. ئەم بابەتە ساڵانە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەبێتە جێگەی باس و هاوڵاتییان بە گاڵتەجاڕی یان هاوسۆزییەوە پیرۆزبایی لەدایکبوون لە نیوەی گەل دەکەن.

سەرژمێریی ساڵی 1957 و کێشەی بەڵگەنامەکان

سەرەتای ئەم دیاردەیە بۆ یەکەمین سەرژمێریی گشتیی عێراق لە ساڵی 1957 دەگەڕێتەوە. لەو سەردەمەدا بەهۆی نەبوونی نەخۆشخانە و بنکەی تەندروستی لە زۆرینەی ناوچەکان، منداڵان لە ماڵەوە لەدایکدەبوون و هیچ بەڵگەنامەیەکی فەرمییان نەبوو. لە کاتی سەرژمێرییەکەدا، دەزگا کارگێڕییەکان ڕووبەڕووی کێشەی نەبوونی ڕێکەوتی وردی لەدایکبوون بوونەوە بۆ ملیۆنان هاوڵاتی.

بڕیاری حکومەت بۆ هەڵبژاردنی ناوەڕاستی ساڵ

بۆ چارەسەرکردنی ئەم گرفتە، حکومەتی عێراق بڕیاریدا تەمەنی هاوڵاتییان بەگوێرەی خەمڵاندنی پزیشکی دیاری بکرێت. بۆ ئەو کەسانەی ڕۆژ و مانگی لەدایکبوونیان نەدەزانی، ڕێکەوتی 1ی تەممووز دیاریکرا. هەڵبژاردنی ئەم ڕۆژە بۆ ئەوە بوو کە دەکەوێتە ناوەڕاستی ساڵ و وەک خەمڵاندنێکی دادپەروەرانە بۆ تەمەنی کەسەکان لەو ساڵەدا هەژمارکرا.

کۆتاییهاتنی دیاردەکە لە ساڵانی 1980

ئەم دیاردەیە لە سەرەتای ساڵانی 1980ـەوە بەرەو نەمان چوو. بەهۆی زیادبوونی نەخۆشخانەکان، بەرزبوونەوەی ئاستی هۆشیاری و ناچارکردنی خەڵک بە دەرهێنانی "بەیانی لەدایکبوون" (شهادة الولادة)، نەوەی نوێ بە ڕۆژ و مانگی ڕاستەقینەی خۆیان تۆمارکران. لە ئێستادا تەنیا لەنێو نەوەکانی پێشوودا ئەم ڕێکەوتە وەک یادگارییەکی کارگێڕی و کۆمەڵایەتی ماوەتەوە.