مێرووی سن و کیسەڵە کە بە "بەڵای گەنم" ناسراوە، لە بناری چیای سەگرمە سەری هەڵداوەتەوە و مەترسییەکی جیدی لەسەر کەرتی کشتوکاڵ و بەرهەمی ساڵی داهاتووی جووتیاران دروست کردووە.

سەرهەڵدانەوەی مێرووە مەترسیدارەکە لە بناری سەگرمە

مێرووی سن و کیسەڵە کە لە ساڵانی 1990ـەکانی سەدەی ڕابردوو زیانی گەورەی بە بەرهەمی گەنم و جۆی هەرێمی کوردستان گەیاند، جارێکی دیکە لە بناری چیای سەگرمە لە دیوی ناوچەی سەنگاو بە شێوەیەکی بەربڵاو دەرکەوتووەتەوە. ئەم مێرووە وەک پوورە هەنگ داویەتیە دار و دەوەنی ناوچەکە و هەر شوێنێک لێی کۆببێتەوە، سەوزایی ئەو ناوچەیە بنەبڕ دەکات.

شێواز و سووڕی ژیانی سن و کیسەڵە

ئەم مێرووە کە لە هەندێک ناوچە بە "کیسەرە"ش ناودەبرێت، شێوەی لە کیسەڵی بچووک دەچێت. سووڕی ژیانی بە جۆرێکە کە ساڵی یەکەم لە قەدپاڵی چیاکان دەردەکەوێت و لە ساڵی دووەمدا بە چڕی بڵاودەبێتەوە. کیسەڵە لە وەرزی زستان لە چیاکان دەمێنێتەوە و لە بەهاردا بۆ پێدەشتەکان دادەبەزێت، لەوێ لەناو دەغڵودان گەرا دادەنێت و دوای تروکان، پێکوڕەکان ماددە خۆراکییەکانی ناو گەنمەکە دەمژن، ئەمەش دەبێتە هۆکار بۆ زەردبوونی گەنمەکە و سووکبوونی کێشەکەی.

کاریگەرییەکان لەسەر کوالێتی بەرهەمی گەنم

ئەگەر مێرووی سن و کیسەڵە لە کاتی گوڵکردندا بدات لە گەنم و جۆ، بەرهەمەکە بەتەواوی لەناو دەبات. ئەو گەنمەی تووشی ئەم مێرووە دەبێت، تەنیا توێکڵەکەی دەمێنێتەوە و ناوەکەی بەتاڵ دەبێت، بەمەش لە سایلۆکان وەرناگیرێت و تەنیا وەک ئالیک بۆ ئاژەڵ بەکاردێت.

ئامارە جیهانییەکان و مەترسییەکانی سەر عێراق

بەگوێرەی ئامارەکانی ڕێکخراوی خۆراکی جیهانی FAO، ساڵانە مێرووی کیسەڵە زیان بە 40 ملیۆن دۆنم زەوی داچێندراو لە جیهاندا دەگەیەنێت. لە ساڵی 1991ـدا، ئەم مێرووە لە عێراقدا زیانی بە یەک ملیۆن و 200 هەزار دۆنم زەوی گەنم و جۆ گەیاندووە.

داواکاریی جووتیارانی ناوچەی سەنگاو

شێخ محەممەد، جووتیارێکی بناری سەگرمەیە و بە دیمەنی ڤیدیۆیی نیشانی دەدات کە چۆن هەزاران مێرووی سن و کیسەڵە بە لق و پۆپی درەختەکانەوە ئاڵاون. ئەم جووتیارە هۆشداری دەدات کە ساڵی داهاتوو دەبێتە ساڵی بڵاوبوونەوەی گەورەی ئەم مێرووە و داوا لە حکومەت دەکات لە ئێستاوە ڕێگەچارەی گونجاو بگرێتەبەر بۆ لەناوبردنیان.

قەڵاچۆکردن و ئاڵنگارییە ژینگەییەکان

تاکە ڕێگە بۆ ڕێگری لە بڵاوبوونەوەی فراوانی ئەم مێرووە، ڕشتنی دەرمانی قەڵاچۆکردنە لە ڕێگەی فڕۆکەی کشتوکاڵییەوە. بەڵام ئەم بژاردەیە ئاڵنگاریی ژینگەیی لەگەڵدایە، چونکە لەگەڵ لەناوبردنی سن و کیسەڵە، دەبێتە هۆی لەناوبردنی دەیان جۆر مێرووی سوودبەخش کە بۆ هاوسەنگیی ژینگە پێویستن.