کابینەی نۆیەم و سیاسەتی پەراوێزخستن؛ چۆن سلێمانی و گەرمیان لە ئاسایشی ئاو بێبەش کراون؟

شۆڕش محەمەد 3 کاتژمێر پێش ئێستا
مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان
مەسرور بارزانی، سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان

بڵاوکراوەیەکی فەرمیی حکومەتی هەرێمی کوردستان جیاوازییەکی ڕیشەیی لە جێبەجێکردنی پڕۆژە ستراتیژییەکانی ئاو ئاشکرا دەکات، کە تێیدا پارێزگای سلێمانی و ئیدارە سەربەخۆکانی گەرمیان و ڕاپەڕین لە پڕۆژە نوێیەکان پشکێکی کەمیان بەرکەوتووە.

پشکی شێری بەنداوەکان بۆ هەولێر و دهۆک

کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی پڕۆژەکانی گلدانەوەی ئاودا، 9 بەنداوی نوێی دروست کردووە. بەپێی داتاکانی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، زۆرینەی هەرە زۆری ئەم بەنداوانە لە سنووری پارێزگای هەولێر و دهۆک جێبەجێ کراون. بەنداوەکانی هەولێر بریتین لە (دوین، گۆمەسپان، بەستۆرە، ئاقوبان، شەوگێڕ و چەمرگە)، لە پارێزگای دهۆکیش بەنداوی "خنس" دروستکراوە. لە بەرامبەردا، لە تەواوی سنووری پارێزگای سلێمانی و ئیدارە سەربەخۆکان تەنیا 2 بەنداو دروستکراون کە بریتین لە بەنداوی "دێوانە" لە دەربەندیخان و "تووڕەجار" لە ئیدارەی سەربەخۆی گەرمیان.

جیاوازیی گەورە لە دابەشکردنی بودجەی پڕۆژەکان

لە ڕووی تێچووی داراییەوە، جیاوازییەکی بەرچاو لە نێوان ناوچەکاندا دەبینرێت. لە کۆی 265.7 ملیار دینار کە بۆ دروستکردنی ئەم 9 بەنداوە تەرخانکراوە، زیاتر لە 234 ملیار دیناری بۆ بەنداوەکانی سنووری هەولێر و دهۆک خەرج کراوە. ئەمە لە کاتێکدایە کە بۆ هەردوو بەنداوەکەی سنووری دەربەندیخان و گەرمیان تەنیا نزیکەی 31 ملیار دینار تەرخانکراوە، ئەمەش نایەکسانییەکی گەورە لە دابەشکردنی سامانی گشتی لە نێوان پارێزگاکاندا نیشان دەدات.

وەستانی کارکردن لە پۆندەکانی سلێمانی و گەرمیان

دۆخی دروستکردنی پۆندەکان هاوشێوەی بەنداوەکان جیاوازییەکی زۆری تێدایە. لەم کابینەیەدا 30 پۆند دروستکراون کە زۆرینەیان لە هەولێر و دهۆکن و تەنیا 8 پۆندیان دەکەونە سنووری سلێمانی و گەرمیان. خاڵی جێگەی سەرنج ئەوەیە کە پڕۆژەی پۆندەکانی هەولێر و دهۆک سەرجەمیان سپاردنی کاریان بۆ کراوە و کارکردن تێیاندا بەردەوامە، بەڵام زۆرینەی پۆندەکانی سنووری پارێزگای سلێمانی و ئیدارەی گەرمیان کارکردن تێیاندا وەستاوە و پشتگوێ خراون.

لێکەوتە نەرێنییەکان لەسەر ژیانی هاووڵاتییان و ژینگە

جیاوازیکردن لە جێبەجێکردنی پڕۆژەکانی ئاو تەنیا پەیوەندی بە بەنداو و پۆندەوە نییە، بەڵکو لێکەوتەی مەترسیداری لەسەر ژیانی هاووڵاتییان هەیە. جێبەجێنەکردنی ئەم پڕۆژانە لە هەندێک ناوچە دەبێتە هۆی کەمبوونی ئاوی خواردنەوە، پەککەوتنی کەرتی کشتوکاڵ و ئاژەڵداری، و زیادبوونی مەترسیی لافاو. هەروەها ئەم جیاکارییە زیان بە پاراستنی ئاوی ژێرزەوی، بوژاندنەوەی کەرتی گەشتیاری و زیادکردنی ڕێژەی سەوزایی لەو ناوچانە دەگەیەنێت کە پڕۆژەکانیان تێدا ئەنجام نەدراوە.

شۆڕش محەمەد

3 کاتژمێر پێش ئێستا