هەرێمی کوردستان چووە ناو 12ـەمین ساڵی بێ یاسای بودجە و کابینەی نۆیەمیش تەواوی تەمەنی بەبێ ئەم یاسایە بەڕێکرد، ئەمەش بووەتە هۆی دروستبوونی جیاکارییەکی گەورە لە نێوان پارێزگاکاندا.

بەڕێکردنی تەمەنی حکومەت بەبێ یاسای بودجە

هەرێمی کوردستان لە ساڵی 2014ـەوە یاسای بودجەی نییە و کابینەی نۆیەمیش تەواوی تەمەنی حەوت ساڵەی خۆی بەبێ ئەم یاسایە بردە سەر. هەرچەندە وەزارەتی دارایی پڕۆژەیاساکەی ئامادە کردبوو، بەڵام پڕۆژەکە لەلایەن مەسرور بارزانییەوە ڕەوانەی پەرلەمان نەکرا و تەنیا لە چەکمەچەی مێزەکەیدا هێڵدرایەوە. ئەمەش وایکردووە حکومەت بەبێ هیچ چاودێرییەک نەوت بفرۆشێت و داهاتی ناوچەکان خەرج بکات.

نەبوونی چاودێری و دەرهاوێشتە داراییەکان

نەبوونی یاسای بودجە کە بنەمای سەرەکیی شەفافیەتە، ڕێگەی بۆ گەندەڵی و سپیکردنەوەی پارە خۆشکردووە. لە غیابی ئەم یاسایەدا، بودجەی پڕۆژەکان و بودجەی فریاگوزاری بە شێوەیەکی نادیار خەرج دەکرێن. یاسای بودجە دەبوو حکومەت پابەند بکات بەوەی لەسەر بنەمای ژمارەی دانیشتووانی هەر پارێزگایەک، پشکی پڕۆژە و خزمەتگوزارییەکان دیاری بکات، بەڵام نەبوونی یاساکە وایکردووە پارە بەبێ چاودێری "تەخشان و پەخشان" بکرێت.

جیاکاری لە دابەشکردنی پڕۆژە ستراتیژییەکان

داتاکانی خودی حکومەت دەریدەخەن کە لە غیابی یاسای بودجەدا، جیاکارییەکی گەورە لە نێوان پارێزگاکاندا کراوە. بۆ نموونە لە کەرتی دروستکردنی بەنداوەکاندا، 88%ـی پڕۆژەکان بۆ سنووری پارێزگاکانی هەولێر و دهۆک و زاخۆ و سۆران بوون، لە بەرامبەردا تەنیا 12%ـی بەنداوەکان بۆ سنووری سلێمانی و هەڵەبجە و گەرمیان و ڕاپەڕین تەرخانکراون.

نادادی لە مامەڵەکردن لەگەڵ قەیرانەکان

نەبوونی یاسای بودجە وایکردووە حکومەت لە کاتی کارەساتەکاندا بە ئارەزووی خۆی پارە خەرج بکات. لە کاتێکدا بۆ زیانلێکەوتووانی ئاگرکەوتنەوەی بازاڕەکانی دهۆک بودجەی فریاگوزاری تەرخانکرا و قەرەبوو کرانەوە، بەڵام بۆ لافاوەکەی چەمچەماڵ و ناوچەکانی دیکەی سنووری سلێمانی، حکومەت ئامادەنەبوو هیچ بڕە پارەیەک بۆ قەرەبووکردنەوەی هاووڵاتییان دابین بکات.

هەوڵەکان بۆ چەسپاندنی شەفافیەت و دادپەروەری

یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و جوڵانەوەی نەوەی نوێ لە ڕێککەوتنەکەیاندا جەختیان لە کاراکردنەوەی یاسای بودجە کردووەتەوە. ئامانجی ئەم دوو لایەنە ئەوەیە کۆتایی بەو دۆخە بهێنن کە "کلیلی قاسەکە لە دەستی یەک کەسدا بێت". ئەوان دەیانەوێت لە ڕێگەی پەرلەمانەوە یاسایەک دەربکرێت کە حکومەت ناچار بکات لە خانەقینەوە تاوەکو زاخۆ بە شێوەیەکی دادپەروەرانە داهات بۆ پڕۆژە خزمەتگوزارییەکان و بوژاندنەوەی ناوچەکان دابەش بکات.