جەنگی ئێران و کێبڕکێی نادادپەروەرانەی بارهەڵگرە بیانییەکان، بژێوی هەزاران خێزانی لە هەرێمی کوردستان خستووەتە مەترسییەوە و نرخی هێڵەکانی گواستنەوەی بە ڕێژەیەکی بەرچاو دابەزاندووە.

جەنگی ئێران و کاریگەریی لەسەر داهاتی شۆفێران

گرژییەکانی ئێران و داخستنی گەرووی هوورمز لە ڕابردوودا، زیانی گەورەی بە جووڵەی بازرگانی لە دەروازە سنوورییەکان گەیاندووە. ئەم دۆخە بووەتە هۆی کەمبوونەوەی کار و کەسابەتی شۆفێرانی بارهەڵگر و دابەزینی داهاتی مانگانەیان. هاوکات بڕیارەکانی وەزارەتی کشتوکاڵ بۆ قەدەغەکردنی هاوردە لە کاتی پێگەیشتنی بەرهەمی ناوخۆ، هۆکارێکی دیکەی کەمبوونەوەی ئیشی بارهەڵگرەکانە.

دابەزینی نرخی هێڵەکانی گواستنەوە

نرخی هێڵەکان (کارت) لە نێوان شۆفێراندا لە نێوان 20,000 بۆ 120,000 دۆلاردایە. بەهۆی کزبوونی بازاڕەوە، نرخی هێڵەکان دابەزیوە؛ بۆ نموونە هێڵی تڕێلەی کەپس و فلات کە پێشتر 60,000 دۆلار بووە، ئێستا بۆ 40,000 دۆلار دابەزیوە. گرانترین هێڵیش هی ئۆتۆمبێلە بەڕڕادەکانە (ساردکەرەوە) کە دەگاتە 120,000 دۆلار و بۆ گواستنەوەی دەرمان و خۆراک بەکاردێن.

ئاماری بارهەڵگرەکان لە دەروازەکان

لە هەرێمی کوردستان چوار دەروازەی فەرمی و چەندین لاوەکی هەن. لە دەروازەی سەیرانبەن 699 بارهەڵگر کار دەکەن کە دابەشبوون بەسەر جۆرەکانی (سکس ویل، گەڵابە، تڕێلە، چوار تۆنی و پیکاب). لە دەروازەی باشماخیش 1,850 بارهەڵگر هەن کە ڕۆژانە کاڵا بۆ ناوخۆی هەرێم و ناوەڕاست و خوارووی عێراق دەگوازنەوە.

کێبڕکێی نادادپەروەرانەی بارهەڵگرە بیانییەکان

ئازاد ئەحمەد، سەرۆکی سەندیکای شۆفێرانی سلێمانی ڕایگەیاند، بارهەڵگری ئێرانی بێ ئەوەی یەک دینار بداتە حکومەتی هەرێم داخڵ دەبێت، بەڵام بارهەڵگری کورد لە دیوی ئێران 700 دۆلاری لێ وەردەگیرێت. هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە بارهەڵگرە ئێرانییەکان لە ناوخۆی هەرێم (وەک دهۆک و هەولێر) بار بە نرخی هەرزان (150,000 دینار) دەگوازنەوە، ئەمەش دەرفەتی کاری لە شۆفێرانی ناوخۆ بڕیوە. سەبارەت بە تورکیاش، شۆفێرانی تورک بە فێڵکردن لە تایەی بارهەڵگرەکانیان و کڕینی تایە لە هەرێم، قازانجی نایاسایی دەکەن.

ڕێکخستنی هەلی کار لەلایەن سەندیکاوە

سەندیکای شۆفێرانی سلێمانی هەنگاوێکی بۆ پاراستنی بژێوی شۆفێران ناوە و لە گەراجێکی نزیک عەربەت، 1,118 بارهەڵگری کۆکردووەتەوە بۆ ئەوەی کاڵای کارگە ناوخۆییەکان بگوازنەوە. سەندیکا ڕێگە نادات بارهەڵگری ئێرانی بچێتە ناو کارگە ناوخۆییەکان بۆ بارکردن، ئەمەش بە مەبەستی دابینکردنی بژێوی بۆ 1,118 خێزانی ناوخۆییە کە بە نۆرە کار دەکەن.

چارەسەری پێشنیارکراو بۆ کێشەی دەروازەکان

سەرۆکی سەندیکای شۆفێران جەخت دەکاتەوە کە باشترین چارەسەر قەدەغەکردنی هاتنەناوەوەی بارهەڵگری ئێرانی و تورکییە بۆ ناو شارەکان. پێشنیار دەکەن گەراج لە دەروازەکان هەبێت و لەوێ کاڵاکان ئاڵوگۆڕ بکرێن (دایە و دایە)، بۆ ئەوەی بارهەڵگری خۆماڵی هاوشێوەی وڵاتانی دراوسێ کاریان هەبێت و دادپەروەری لە دابەشکردنی کاردا بچەسپێت.