ڕێککەوتنەکەی ساڵی ڕابردووی نێوان هەولێر و بەغداد کە بڕیار بوو کۆتایی بە کێشەی مووچە بهێنێت، ئێستا بەهۆی گۆڕانکارییە ئابووری و سەربازییەکانەوە بووەتە بارێکی قورس لەسەر شانی حکومەتی هەرێمی کوردستان.

سەرەتای ڕێککەوتنەکە و بڕیاری ژمارە 550

ڕۆژی 17-07-2025، دوای گفتوگۆیەکی درێژخایەن، ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق بڕیاری ژمارە 550ی پەسەند کرد. بەپێی ئەم بڕیارە، هەرێمی کوردستان پابەند بوو بە ڕادەستکردنی ڕۆژانەی 230,000 بەرمیل نەوت و بڕی 120 ملیار دینار وەک داهاتی نانەوتیی مانگانە. لە بەرانبەردا، بەغداد بەڵێنی دا مانگانە بەردەوام بێت لە ناردنی تەمویلی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم.

کاریگەریی جەنگ و سیستمی ئەسیکۆدا لەسەر داهات

ئەم ڕێککەوتنە تاوەکو شوباتی 2026 بە بێ کێشە بەڕێوە چوو، بەڵام پەیڕەوکردنی سیستمی ئەلیکترۆنیی "ئەسیکۆدا" و سەرهەڵدانی جەنگی نێوان ئەمریکا و ئێران، گورزێکی کوشندەی لە داهاتی نانەوتیی هەرێم دا. بەهۆی ئەم ئاڵنگارییانەوە، داهاتی ناوخۆ بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کرد، بە جۆرێک لە مانگی ئازاردا هەرێم تەنیا توانی 43 ملیار دینار وەک داهاتی نانەوتی ڕادەستی بەغداد بکات.

داواکاریی هەرێم بۆ هەموارکردنەوەی ڕێککەوتنەکە

لەگەڵ دەستبەکاربوونی کابینەکەی عەلی زەیدی، شاندی هەرێمی کوردستان پێشنیارێکی نوێیان خستووەتە ڕوو. هەولێر داوا دەکات بەپێی یاسای بودجە و ئیدارەدانی دارایی، تەنیا 50%ی داهاتە ناوخۆییە ڕاستەقینەکان بداتە بەغداد، نەک بڕێکی جێگیر. ئەم داواکارییە لەسەر بنەمای ڕاپۆرتە مانگانەکانی تەرازووی پێداچوونەوەیە، نەک بڕی 120 ملیار دیناری پێشوو.

سووربوونی بەغداد و مەترسی لەسەر مووچەی مامۆستایان

حکومەتی فیدراڵ هێشتا سوورە لەسەر جێبەجێکردنی بڕیاری ژمارە 550 و وەرگرتنی 120 ملیار دینارەکە. بۆ مووچەی مانگی حوزەیران، بەغداد بڕی 120 ملیار دیناری لە تەمویلەکە بڕیوە، ئەمەش بووەتە هۆی دروستبوونی کێشە بۆ مووچەی 87,000 فەرمانبەری گرێبەست و مامۆستای وانەبێژ، کە تێچووەکەیان زیاتر لە 42 ملیار دینارە و دەبێت لە داهاتی ناوخۆ دابین بکرێت.

کلیلەکە لە دەستی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراقدایە

وەزارەتی دارایی عێراق بە ڕاشکاوی بە شاندی هەرێمی ڕاگەیاندووە کە بڕیاری 120 ملیار دینارەکە بڕیارێکی ئەنجوومەنی وەزیرانە. تەنیا ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق دەسەڵاتی ئەوەی هەیە ئەو بڕیارە لاببات یان هەموار بکاتەوە. ئێستا چاوی فەرمانبەرانی هەرێم لەسەر گفتوگۆکانی داهاتووە تا بزانرێت ئایا عەلی زەیدی ڕازی دەبێت بە لابردنی ئەو "مۆتەکەیە" لەسەر داهاتی هەرێم یان نا.