سەرەڕای ئەوەی بەپێی یاسا ڕێکخراوە ناحکومییەکان لە باج بەخشراون، بەڵام ئێستا بەهۆی پڕنەکردنەوەی فۆرمێکی وەرزی، زۆرینەی ڕێکخراوەکان ڕووبەڕووی پێبژاردنی دارایی ملیۆنی بوونەتەوە.

کێشەی باج و پێبژاردنی دارایی ڕێکخراوەکان

بەگوێرەی یاسا کارپێکراوەکانی هەرێمی کوردستان، ڕێکخراوە ناحکومییەکان لە باج بەخشراون، بەڵام بەڕێوەبەرایەتی باج داوای کردووە سێ مانگ جارێک فۆرمێک پڕبکەنەوە. هەر ڕێکخراوێک لە کاتی خۆیدا ئەو فۆرمە ڕادەست نەکات، بۆ هەر سێ مانگێک بڕی 75,000 دینار پێبژاردنی (سزا) بۆ دەکرێت، ئەمەش وایکردووە بڕی پێبژاردنەکان لەسەر هەندێک ڕێکخراو بگاتە زیاتر لە 1,000,000 دینار.

ناڕەزایەتی ڕێکخراوە ناحکومییەکان

کوێستان عەبدورەحمان، سەرۆکی ڕێکخراوی ئەزموون بۆ گەشەپێدانی مرۆیی ڕایگەیاند، سەرەڕای ئەوەی ئەنجوومەنی وەزیران نووسراوی کردووە کە ڕێکخراوەکان باجیان لەسەر نییە، بەڵام دۆسیەکانیان لە بەڕێوەبەرایەتی باج دانەخراوە. ئاماژەی بەوەش کرد کە ڕێکخراوەکەی ئەوان ئێستا 1,000,000 دینار پێبژاردنی بۆ هاتووەتەوە. هاوکات جوتیار قادر، جێگری ڕێکخراوی میدیا ئاشکرای کرد کە ئەوان بڕی 1,600,000 دینار پێبژاردنیان بۆ هاتووەتەوە و دەڵێت ڕێکخراوەکان قازانج نەویستن و زۆربەیان داهاتیان نییە.

پاساوەکانی بەڕێوەبەرایەتی باجی هەرێم

بەرپرسێکی بەڕێوەبەرایەتی باج کە نەیویستووە ناوی ئاشکرا بکرێت ڕایگەیاند، باجەکە لەسەر خودی ڕێکخراوەکان نییە، بەڵکو بۆ ئەو کارمەندانەیە کە مووچەکانیان لە 1,000,000 دینار زیاترە و دەبێت 5%ـی باج بدەن. ئاماژەی بەوەش کرد کە فۆرمەکە بۆ ئەوەیە بزانرێت کارمەندیان هەیە یان نا، هەروەها جەختی کردەوە کە ناتوانن لە پێبژاردنەکان خۆشببن و تەنیا دەتوانن بڕی پارەکە بۆ ڕێکخراوەکان بکەن بە قیست.

چوارچێوەی یاسایی و نووسراوە فەرمییەکان

بەپێی نووسراوێکی حکومەتی هەرێمی کوردستان کە لە 28ـی ئازاری 2022 دەرچووە، ڕێکخراوە ناحکومییەکان پێویست نەکات دۆسیەی تایبەت لە بەڕێوەبەرایەتی باج بکەنەوە. بەڵکو تەنیا کارمەندەکانیان ئەگەر مووچەیان لە 1,000,000 دینار زیاتر بوو، دەبێت باجی دەرامەت بدەن. بەڵام ڕێکخراوەکان دەڵێن بەهۆی مانەوەی دۆسیەکانیان و ناچارکردنیان بە پڕکردنەوەی فۆرم، حکومەت کار بە نووسراوەکانی خۆی ناکات.

هەوڵەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکە

بۆ چارەسەری ئەم پرسە، فەلاح حەسەن، سەرۆکی فەرمانگەی ڕێکخراوە ناحکومییەکان لەگەڵ کەمال وەرتی، بەڕێوەبەری گشتی باج کۆبووەتەوە. هەردوولا کۆک بوون لەسەر ئاسانکاری بۆ کاری ڕێکخراوەیی و ڕەچاوکردنی مافی ڕێکخراوەکان. بڕیارە لە کاتێکی نزیکدا بڕیاری کۆتایی سەبارەت بەو پێبژاردنانە بدرێت کە بەهۆی درەنگ کەوتنی فۆرمی وەرزیی مووچەی کارمەندانەوە خراوەتە سەر ڕێکخراوەکان.