نەبوونی ژێرخانی حکومی لە کەرتی پاڵاوتنی نەوت لە هەرێمی کوردستان، بارگرانییەکی گەورەی دارایی بۆ هاووڵاتییان دروستکردووە و نرخەکانی بەراورد بە ناوچەکانی دیکەی عێراق بە بەرزی هێشتووەتەوە.

واقعی پاڵاوگەکان لە هەرێمی کوردستان

لە هەرێمی کوردستان حکومەت خاوەنی هیچ پاڵاوگەیەکی حکومی نییە. پڕۆسەکە بەو شێوەیەیە کە حکومەت نەوتی خاوی بەرهەمهێنراو دەداتە پاڵاوگەکان و پارەشیان پێ دەدات بۆ ئەوەی نەوتەکە بپاڵێون. تەنیا 4 پاڵاوگەی نەوتی فەرمی و یاسایی لە هەرێم هەن کە بریتین لە (کار، لاناز، بازیان و تاوکێ). توانای پاڵاوتنی ئەم پاڵاوگانە دەگاتە زیاتر لە 200,000 بەرمیل نەوتی ڕۆژانە، بەڵام هەموویان لەلایەن کەرتی تایبەت و کۆمپانیا ئەهلییەکانەوە بەڕێوەدەبرێن.

هۆکاری گرانیی نرخی سووتەمەنی

بوونی پاڵاوگە ئەهلییەکان نەبووەتە چارەسەر بۆ قەیرانی کەمیی بەرهەمە نەوتییەکان و دابەزاندنی نرخ. کۆمپانیاکانی کەرتی تایبەت بەدوای قازانجدا دەگەڕێن و سەرمایەیەکی زۆریان خەرجکردووە، بۆیە ناتوانرێت نرخێکی جێگیریان بەسەردا بسەپێنرێت ئەگەر حکومەت پاڵپشتییان نەکات. ئەمەش وایکردووە نرخەکان بۆ هاونیشتمانیان بە بەرزی بمێننەوە.

بەراوردکاری نرخەکان لە نێوان هەرێم و عێراق

جیاوازییەکی زۆر لە نێوان نرخەکانی سووتەمەنی لە هەرێمی کوردستان و عێراقدا هەیە. لە عێراق نرخی یەک لیتر بەنزینی نۆرماڵ 450 دینارە، لە کاتێکدا لە هەرێمی کوردستان 850 دینار و زیاترە. هەروەها یەک بەرمیل نەوتی سپی (200 لیتری) لە عێراق بە 30,000 دینار دابەش دەکرێت، بەڵام لە هەرێمی کوردستان هەمان بڕ بە 265,000 دینارە.

سیستەمی پاڵاوتن لە عێراق

بە پێچەوانەی هەرێمی کوردستان، لە عێراق بەشێکی زۆری پاڵاوگەکان حکومین و لەلایەن کارمەند و ستافی حکومەتەوە بەڕێوەدەبرێن. لەوێ نەوتی خاو و تێچووی پاڵاوتنەکەش لە ئەستۆی حکومەتە، هەر بۆیە بەرهەمەکانی وەک بەنزین، گازوایل و نەوتی سپی بە نرخێکی پاڵپشتیکراو (مەدعوم) دەگەنە دەستی هاووڵاتییان. وەزارەتی نەوتی عێراق بەردەوام پلانی هەیە بۆ زیادکردنی پاڵاوگە حکومییەکان.

گرنگیی دروستکردنی پاڵاوگەی حکومی

دروستکردنی پاڵاوگەیەک کە ڕۆژانە 50,000 بەرمیل نەوت بپاڵێوێت، پێویستی بە سەرمایەیەک هەیە کە لە نێوان 50 بۆ 150 ملیۆن دۆلار دایە. شارەزایان پێیان وایە حکومەتی هەرێم توانای دروستکردنی ئەم جۆرە پاڵاوگانەی هەیە. ئەم هەنگاوە جگە لەوەی دەبێتە هۆی دابینکردنی هەلی کار بۆ دەرچووانی زانکۆ و پەیمانگاکان، دەبێتە دەرچەیەکیش بۆ چارەسەری گرانیی نرخ و زیادکردنی بەرهەمە نەوتییەکان لە ڕێگەی بەهێزکردنی ژێرخانی حکومییەوە.