هۆکاری بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما لەماوەی 50 ساڵدا لە عێراق
پووختەی هەواڵەکە
- پلەکانی گەرما لە عێراق لە ماوەی 50 ساڵی ڕابردوودا بە ڕێژەی 4 بۆ 5 پلەی سیلیزی زیادیان کردووە و ئەمەش زۆر زیاترە لە تێکڕای بەرزبوونەوەی گەرما لە وڵاتانی دیکەدا.
- وێرانبوونی ژێرخانی ئابووری و سووتاندنی بیرە نەوتییەکان لە کاتی شەڕەکاندا بوونەتە هۆکاری سەرەکی بۆ دەردانی گازە ژەهراوییەکان و گۆڕانی خێرای کەشوهەوای ناوچەکە.
- ڕووبەری سەوزایی بەهۆی جەنگ و مینەکانەوە بەشێوەیەکی ترسناک کەمبووەتەوە، بە شێوەیەک تەنیا لە بەسرە ژمارەی دارخورماکان لە 10 ملیۆن دارەوە بۆ کەمتر لە 1 ملیۆن دار کەمبووەتەوە.
پلەکانی گەرما لە عێراق لە دوای ساڵی 1991ـەوە بەهۆی شوێنەوارە درێژخایەنەکانی شەڕ و سووتانی بیرە نەوتییەکان بەرزبوونەوەی نائاساییان بەخۆوە بینیوە، بە شێوەیەک کە لە 50 ساڵی ڕابردوودا 5 پلەی سیلیزی زیادیان کردووە.
هۆکارەکانی گۆڕانی کەشوهەوا و بەرزبوونەوەی گەرما
- سووتانی 700 بیرە نەوتی کوەیت لە ساڵی 1991 لەلایەن هێزەکانی عێراقەوە بووەتە هۆی دەردانی بڕێکی زۆر لە دووەم ئۆکسیدی کاربۆن.
- بۆردوومانکردن و سووتاندنی دامەزراوە نەوتییەکانی موسڵ لە کاتی شەڕی داعشدا گازی ژەهراوی وەک دووەم ئۆکسیدی گۆگرد و ئۆکسیدی نایترۆجینی بەرهەمهێناوە.
- ماددە کیمیاییە دەردراوەکان کارلێک لەگەڵ شێی هەوا دەکەن و کوالیتی خاک و توانای ڕاگرتنی ئاو لە وڵاتدا بە ڕێژەیەکی بەرچاو کەمدەکەنەوە.
- ئاگرکەوتنەوە لە دارستان و زەوییە کشتوکاڵییەکان گەرمی بۆ بەرگەهەوا دەگوازێتەوە و پڕۆسەی بەبیابانبوون خێراتر دەکات و پلەکانی گەرما بەرز دەکاتەوە.
کاریگەریی شەڕ لەسەر لەناوچوونی سەوزایی
پسپۆڕانی ژینگە ئاماژە بەوە دەکەن کە شەڕەکان هۆکاری سەرەکی کەمبوونەوەی ڕووبەری سەوزایین، بە تایبەتی لە پارێزگای بەسرە کە ژمارەی دارخورماکانی لە 10 ملیۆن دارەوە بۆ کەمتر لە 1 ملیۆن دار کەمبووەتەوە. هەروەها بڵاوبوونەوەی مین و تەقەمەنییەکان لە زەوییەکاندا بوونەتە ڕێگر لەبەردەم جووتیاران بۆ کشتوکاڵکردن، ئەمەش دیاردەی بەبیابانبوونی لە عێراقدا زیاتر کردووە و کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر تێکچوونی ژینگە و بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما هەبووە.
زانیاریی زیاتر لەسەر بابەتەکە
عێراق یەکێکە لەو وڵاتانەی کە زۆرترین کاریگەریی نەرێنی گۆڕانی کەشوهەوای لەسەرە و ئەمەش تەنیا پەیوەندی بە دیاردە سروشتییەکانەوە نییە، بەڵکو دەرەنجامی چەندین دەیەی جەنگ و وێرانکاریی ژینگەییە. سووتانی هایدرۆکاربۆنەکان و دەردانی گازی کاربۆنی ڕەش لە پاڵاوگە و بیرە نەوتییەکان، نەک تەنیا پلەی گەرمایان بەرزکردووەتەوە، بەڵکو بوونەتە هۆی وشکەساڵی و تێکچوونی سیستمی ئیکۆلۆژی وڵاتەکە، کە ئێستا وەک ئاڵنگارییەکی گەورەی ژینگەیی و تەندروستی لەبەردەم نەوەکانی ئێستا و داهاتووی عێراقدا ماوەتەوە.
زانیاریی زیاتر بۆ تۆ
1 کاتژمێر پێش ئێستا