پووختەی هەواڵەکە

• حکومەتی عێراق بەهۆی زیادبوونی قەرزە ناوخۆیی و دەرەکییەکان و کورتهێنانی بودجەوە ڕووبەڕووی قەیرانێکی دارایی سەخت بووەتەوە و هەوڵی گۆڕینی بەهای ئاڵوگۆڕی دراو دەدات.

• وەزیری دەرەوەی عێراق پێشنیازی چاپکردنی 25 تریلیۆن دیناری کردووە تاوەکو بتوانن مووچەی فەرمانبەران و پابەندبوونە داراییە بنەڕەتییەکان لەم دۆخە هەستیارەدا دابین بکەن.

• پلانێکی نوێ بۆ وەرگرتنەوەی 50 ملیار دۆلاری تاڵانکراو لە بەرپرسە گەندەڵەکان ئامادە کراوە کە ئامانج لێی ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی و کەمکردنەوەی قورسایی قەرزەکانە لەسەر دەوڵەت.

---

بەگوێرەی ئەو زانیارییانەی کە بە کەناڵ8 گەیشتوون، حکومەتی عێراق بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی دارایی و کورتهێنانی بودجە، پێشنیازی چاپکردنی 25 تریلیۆن دینار و گۆڕینی بەهای ئاڵوگۆڕی دۆلار دەکات، هاوکات پلانێکی سیاسی بۆ وەرگرتنەوەی 50 ملیار دۆلاری تاڵانکراو لە بەرپرسە گەندەڵەکان ئامادە کراوە.

---

وردەکارییەکانی قەیرانی دارایی و بەهای دراو

• قەرزی ناوخۆیی عێراق گەیشتووەتە 96.6 تریلیۆن دینار و قەرزی دەرەکیش 10 ملیار دۆلاری تێپەڕاندووە.

• وەزارەتی دارایی ئاشکرای کردووە کە لە ئێستادا لە بانکی ناوەندی تەنها بڕی 2 تریلیۆن دینار ماوەتەوە.

• بەرزکردنەوەی بەهای دۆلار وەک چارەسەرێکی کاتی بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی بودجە خراوەتە بەردەم چوارچێوەی هەماهەنگی.

• دابەزاندنی بەهای دینار بەرامبەر بە دۆلار ساڵانە زیانێکی دارایی بە بڕی 15 تریلیۆن دینار لە بودجەی گشتی دەدات.

پلانی سیاسی و دارایی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قەیران

فوئاد حوسێن، وەزیری دەرەوەی عێراق جەختی لە پێویستیی دەوڵەت بۆ چاپکردنی 25 تریلیۆن دینار کردووەتەوە تاوەکو بتوانن مووچە دابین بکەن، لە کاتێکدا عەلی زەیدی پلانێکی ئامادە کردووە بۆ بەدواداچوونی بەرپرسە باڵا گەندەڵەکان. ئەگەر ئەم هەڵمەتە بۆ وەرگرتنەوەی پارە تاڵانکراوەکان سەرکەوتوو بێت، خەمڵاندنەکان ئاماژە بە وەرگرتنەوەی نزیکەی 50 ملیار دۆلار دەکەن کە دەبێتە پاڵپشتییەکی گەورە بۆ خەزێنەی دەوڵەت و کەمکردنەوەی قورسایی قەرزەکان لەسەر حکومەت.

زانیاریی زیاتر لەسەر بابەتەکە

بەهای دیناری عێراقی لە ساڵانی 2006 تاوەکو 2014 لەنێوان 117 هەزار بۆ 120 هەزار دینار جێگیر بوو، بەڵام لە ساڵی 2020 بەهۆی کۆرۆنا و دابەزینی نرخی نەوت، بەهاکەی بۆ 146 هەزار دینار دابەزێنرا. دواتر لە شوباتی 2023 حکومەتی سوودانی نرخەکەی بۆ 131 هەزار دینار گۆڕی بە مەبەستی پاڵپشتیکردنی دینار و سنووردارکردنی بازاڕی ڕەش. گۆڕانکارییە بەردەوامەکانی بەهای دراو و دابەزینی یەدەگی نەختینە لە بانکی ناوەندی، وایکردووە حکومەت بیر لە ڕێکاری نوێی وەک چاپکردنی دراو و ڕاوەدوونانی گەندەڵکاران بکاتەوە بۆ ڕزگاربوون لەو قەیرانە قووڵەی ڕووبەڕووی بووەتەوە.

زانیاریی زیاتر بۆ تۆ

لە 3 هەزارەوە بۆ 300 هەزار؛ چیرۆکی دۆلار و دینار لە چارەکە سەدەیەکدا

عێراق بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی 13 تریلیۆن دیناری چەند بڕیارێکی توند دەدات

ڕاوێژکاری زەیدی: کورتهێنانی دارایی عێراق دەگاتە 80 تریلیۆن دینار

کۆی پارە دەستبەسەرداگیراوەکانی عەدنان جومەیلی گەیشتە 127 ملیار دینار و 8 کیلۆگرام زێڕ