تالیبان چیی لە ئەفغانستان قەدەغە کردووە؟

پووختەی هەواڵەکە

لەگەڵ گەڕانەوەی بزووتنەوەی تاڵیبان بۆ دەسەڵات لە ساڵی 2021دا، چەندین ئاکاری ڕۆژانە و ئازادییە سەرەتاییەکان لە ئەفغانستان بە یاسای توند قەدەغەکراون.

کچان و ژنان لە خوێندنی سەروو 12 ساڵان و کارکردن لە زۆربەی دامەزراوە حکومی و نێودەوڵەتییەکان بێبەشکراون و چوونیان بۆ شوێنە گشتییەکان سنووردارکراوە.

یاساکان تەنیا ژنان ناگرێتەوە بەڵکو پیاوانیش ناچارکراون بە پۆشینی جلی نەریتی و هێشتنەوەی ڕیش، هەروەها موزیک و زۆربەی بەرنامە تەلەڤزیۆنییەکانیش بەتەواوی ڕاگیراون.

بەگوێرەی زانیارییەکان، بزووتنەوەی تاڵیبان لە ساڵی 2021ـەوە کۆمەڵێک بڕیاری توندی بۆ سنووردارکردنی ژیانی ڕۆژانەی هاووڵاتییان دەرکردووە، کە تێیدا ژنان لە خوێندن و کارکردن بێبەشکراون و پیاوانیش ناچارکراون بە پۆشینی جلی نەریتی و هێشتنەوەی ڕیشی درێژ.

قەدەغەکردنی خوێندن و کارکردن لەسەر ژنان

خوێندنی ناوەندی و ئامادەیی بۆ کچانی سەروو تەمەنی 12 ساڵ لە هەموو ناوەندەکانی خوێندنی ئەفغانستان قەدەغەکراوە.

کارکردنی ژنان لە دامەزراوە حکومییەکان و ڕێکخراوە ناحکومییەکان و ئۆفیسەکانی نەتەوەیەکگرتووەکان بە فەرمی ڕاگیراوە.

ئارایشتگە و حەمامە گشتییەکان بەڕووی ژناندا داخراون و چوونیان بۆ پارک و هۆڵە وەرزشییەکان بەتەواوی قەدەغەیە.

ژنان ناتوانن بەبێ بوونی مەحرەمێک بۆ مەودای زیاتر لە 78 کیلۆمەتر گەشت بکەن و لە ماڵەکانیان دووربکەونەوە.

لە کتێبخانەکانی زانکۆدا هەموو ئەو کتێبانەی باس لە مافەکانی مرۆڤ و دیموکراسی دەکەن بە بڕیاری حکومەت لابراون.

پيشاندانی وێنە و ڤيديۆی ئاژەڵ و مرۆڤ لە تەلەڤزیۆنەکانەوە قەدەغەيە.

لە ئەفغانستان ڕيشتاشين بۆ پياوان قەدەغەيە.

لەبەرکردنی کاوبۆی، قات و بەستنی بۆينباخ بۆ پياوان قەدەغەن.

سنووردارکردنی چالاکییە هونەرییەکان و پۆشاکی پیاوان

بزووتنەوەی تاڵیبان موزیک و بەرنامەکانی گفتوگۆی سیاسی و دراما تەلەڤزیۆنییەکانی قەدەغەکردووە، تەنانەت یارییەکانی شەتڕەنج و تۆپی سەرمێزیش وەک قومار هەژمارکراون و ڕاگیراون. لەبارەی پۆشاکەوە، لەبەرکردنی جلی ستایلی ڕۆژئاوایی وەک تیشێرت و پانتۆڵ و بۆینباخ بۆ پیاوان قەدەغەیە و دەبێت جلی نەریتی ئەفغانی بپۆشن. هەروەها ژنان ناچارکراون لە کاتی چوونە دەرەوەدا عەبا و نیقاب بپۆشن بەشێوەیەک تەنیا چاویان دیار بێت، لەگەڵ ئەوەشدا ڕیشتاشین بۆ پیاوان قەدەغەیە و دەبێت درێژیی ڕیشیان لە 10 سانتیمەتر کەمتر نەبێت و هەر سەرپێچییەک سزای داخستنی دووکانەکەی لەگەڵدایە.

زانیاریی زیاتر لەسەر بابەتەکە

لە پاش گەڕانەوەی تاڵیبان بۆ دەسەڵات لە 15ـی ئابی 2021، گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە سیستمی کۆمەڵایەتی و پەروەردەیی ئەفغانستاندا کراوە و چەندین وانەی زانستی لە زانکۆکاندا قەدەغەکراون. حکومەت وێنە و ڤیدیۆی ئاژەڵ و مرۆڤی لە تەلەڤزیۆنەکاندا قەدەغەکردووە و ڕێگە بە کچان نادرێت لە پەیمانگەکان خولی مەشق و ڕاهێنان وەربگرن. ئەم یاسایانە هەموو کایەکانی ژیانی گرتووەتەوە و تەنانەت کتێبی ئەو نووسەرانەی کە ژنن لە ناوەندەکانی خوێندن لابراون، پیاوانیش لە دامەزراوە حکومییەکان ناچارکراون کە کڵاو یان جامانە بەکاربهێنن.

زانیاریی زیاتر بۆ تۆ

پێنج ساڵ بەسەر گەڕانەوەی تاڵيبان بۆ ئەفغانستان تێدەپەڕێت

تالیبان خزمەتگوزارییەکانی پەیوەندی و ئینتەرنێتی لە ئەفغانستان راگرت

بەرنامەی خۆراکی جیهانی: بەدخۆراکی لە ئەفغانستان لە ئاستێکی مەترسیداردایە