دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی لەگەڵ دانیمارک لەبارەی گرینلاند ڕاگەیاند، کە بەپێی ڕێککەوتنەکە کۆنتڕۆڵی هەمیشەیی ئاسایشی ئەو دوورگە گەورە و ستراتیجییە دەدرێتە دەست واشنتن و دەستبەجێ ئامادەیی سەربازیی ئەمریکا لەو ناوچەیە دەستپێدەکات.

وردەکاریی ڕێککەوتنەکە و کۆنتڕۆڵی تەواوی ئەمریکا بەبێ تێچوو

سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ترووس سۆشیال" بڵاویکردەوە، وڵاتەکەی ڕێککەوتنێکی لەگەڵ شانشینی دانیمارک و گرینلاند ئەنجامداوە، بەجۆرێک ڕازیبوون کۆنتڕۆڵی هەمیشەیی ئەو دوورگە ستراتیجییە بدرێتە دەست ئەمریکا بەبێ ئەوەی هیچ تێچوویەکی دارایی بۆ واشنتن هەبێت. ترەمپ ئاماژەی بەوە کردووە کە لەگەڵ نوێنەرانی هەردوولادا کاریان کردووە بۆ مسۆگەرکردنی دەسەڵاتی تەواوی ئەمریکا، تاوەکو ئازاد بن لە گرتنەبەری هەر هەنگاوێک کە بۆ پاراستن و بەرگری لە ئاسایشی گرینلاند پێویست بێت. بەپێی ڕێککەوتنەکە، لەمەودوا هیچ نەیارێکی ئەمریکا ناتوانێت بنکە یان ئامادەیی سەربازی لە گرینلاند هەبێت، یاخود بەبێ ڕەزامەندیی نووسراوی ئەمریکا وەبەرهێنانی هەستیاری تێدا بکات.

دەستکەوتێکی 100 ساڵە و دەستپێکردنی ئامادەیی سەربازی

دۆناڵد ترەمپ ئەم هەنگاوەی بە دەستکەوتێکی مێژوویی ناوبرد و ڕایگەیاند، زیاتر لە 100 ساڵە سەرۆکەکانی پێشووی ئەمریکا گرنگیی ستراتیجیی گرینلاندیان زانیوە، بەڵام هیچ کامیان نەیانتوانیوە لەو بارەیەوە هەنگاو بنێن، لە کاتێکدا ئەو شانازی دەکات بەوەی توانیویەتی بە شێوەیەکی هەمیشەیی و یەکلاکەرەوە ئەم بابەتە گرنگە چارەسەر بکات. سەرۆکی ئەمریکا جەختیشی لەوە کردەوە کە دەستبەجێ دەست بە جێگیرکردنی ئامادەییەکی سەربازیی گەورە لە گرینلاند دەکەن و هاوتەریب لەگەڵ خەڵکی ناوچەکە کار دەکەن بۆ بنیاتنان و پەرەپێدانی دوورگەکە.

سروشتی سەهۆڵین و شێوازی ژیان لە گەورەترین دوورگەی جیهان

گرینلاند بە گەورەترین دوورگەی جیهان دادەنرێت و ڕووبەرەکەی 2.1 ملیۆن کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، لە ڕووی جوگرافییەوە دەکەوێتە باکووری ئەمریکا بەڵام لە ڕووی سیاسییەوە سەر بە دانیمارکە. هەرچەندە ناوەکەی بە واتای "زەوی سەوزایی" دێت، بەڵام 80%ی ڕووبەرەکەی بە سەهۆڵ داپۆشراوە و ئەگەر بتوێتەوە کاریگەریی گەورەی لەسەر بەرزبوونەوەی ئاستی دەریای هەموو جیهان دەبێت. ژمارەی دانیشتووانەکەی 57 هەزار کەسە و پایتەختەکەی شاری "نوک"ـە کە نزیکەی 17 هەزار کەسی تێدا دەژی. لەم دوورگەیەدا بەهۆی نەبوونی ڕێگەی وشکانیی لە نێوان شارەکان، بەلەم و هێلیکۆپتەر هۆکاری سەرەکیی هاتووچۆن، بەجۆرێک ژمارەی بەلەمەکان لە ئۆتۆمبێل زیاترە و لە تەواوی دوورگەکەدا تەنیا 3 ترافیكلایت بوونی هەیە.

پێکهاتەی دانیشتووان، ئابووری و تاقانە موسڵمانەکەی دوورگەکە

زمانی فەرمیی گرینلاند "ئینیوتی"یە و دانیمارکی و ئینگلیزیش قسەی پێدەکرێت، دراوەکەشیان کرۆنی دانیمارکییە. ئابووریی ناوچەکە بە شێوەیەکی سەرەکی پشت بە ماسیگری دەبەستێت کە نیوەی داهاتی حکومەت پێکدەهێنێت، دوای ئەویش کەرتی گەشتیاری و کانزاکاری دێت. ئاینی فەرمیی دوورگەکە کریستیانە و تەنیا یەک هاووڵاتیی موسڵمان لە شاری نوک دەژی کە بەڕەگەز لوبنانییە بەناوی وسام عەزاکیر و خاوەنی چێشتخانەیەکە، بەهۆی نەبوونی موسڵمانی دیکەش هیچ مزگەوتێک لەوێ نییە، ئەو هاووڵاتییە بەهۆی هەڵکەوتەی جوگرافیی ناوچەکەوە لە کاتی بەڕۆژووبووندا دەبێت 21 کاتژمێر بەڕۆژوو بێت.

لە دۆزینەوەی ڤایکینگەکانەوە تا پەیوەندییە سەربازییەکان لەگەڵ ئەمریکا

مێژووی گرینلاند سەرەتا بە دۆزینەوەی لەلایەن ڤایکینگەکانەوە دەستپێدەکات، دواتر لە ساڵی 1721 دانیمارک بە شێوەیەکی فەرمی دەستی بەسەردا گرت و ئاینی ناوچەکەی بۆ کریستیان گۆڕی، پاشان دوای هەڵوەشانەوەی یەکێتیی نێوان دانیمارک و نەرویج لە ساڵی 1814، دوورگەکە لەژێر دەسەڵاتی دانیمارکدا مایەوە و لە ساڵی 1979 بوو بە هەرێمێکی ئۆتۆنۆمی. پەیوەندیی ئەمریکا بەم ناوچەیەوە نوێ نییە، لە سەردەمی جەنگی دووەمی جیهانیدا دوورگەکە لەلایەن ئەمریکاوە بەرگریی لێدەکرا و تاکە فڕۆکەخانەی ناوچەکەش لە ساڵی 1941 لەلایەن واشنتنەوە دروستکراوە. لە ڕووی بەڕێوەبردنەوە، گرینلاند خاوەنی پەرلەمان و حکومەتە و لەلایەن سەرۆکوەزیرانەوە سەرۆکایەتی دەکرێت، لە ڕووی کارگێڕیشەوە بەسەر 4 شارەوانیدا دابەشکراوە.

.....

توێژینەوە: 11.3 تریلیۆن تۆن سەهۆڵ لە گرینلاند و بەستەڵەکەکان تواونەتەوە

سەهۆڵبەندانەکانی گرینلاند بەهۆی گۆڕانی کەشوهەواوە چوار هێندە خێراتر دەتوێنەوە

دۆناڵد ترەمپ: لەبەر پێنەدانی گرینلاند ماڵئاواییم لە ناتۆ کرد

دۆناڵد ترەمپ: نەخۆشخانەیەکی نایاب لەسەر کەشتی بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشانی گرینلاند دەنێرین

ترەمپ: ئامادەم 700 ملیار دۆلار بدەم بۆ کڕینی گرینلاند

دۆناڵد ترەمپ: سوپای دانیمارک ناتوانێت گرینلاند لە دەستی ڕووسیا و چین بپارێزێت

سێرگی لاڤرۆڤ: لە ئەگەری بە سەربازیکردنی گرینلاند ڕێوشوێنی سەربازی دەگرینەبەر