مەترسی و کاریگەرییەکانی داخستنی گەرووی بابولمەندەب لەسەر ئابووریی جیهان
پووختەی هەواڵەکە
- بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی ناوەندی حەبتور، داخستنی گەرووی بابولمەندەب لەلایەن حوسییەکانەوە شۆکێکی گەورە لە بازاڕی وزە و ئابووریی سەرانسەری جیهاندا دروست دەکات.
- گۆڕینی ڕێڕەوی کەشتییەکان بەرەو لوتکەی هیوای باش، دەبێتە هۆی زیادبوونی 4 هەزار تاوەکو 6 هەزار میلی دەریایی و دواکەوتنی گەشتە بازرگانییەکان تاوەکو 20 ڕۆژ.
- پەککەوتنی دەریای سوور نرخی گواستنەوەی کۆنتێنەرەکان و کەلوپەلەکان بەرزدەکاتەوە و هەڕەشە لەسەر ئاسایشی خۆراک و بازرگانیی بەرەو کیشوەری ئەورووپا دروست دەکات.
بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی ناوەندی توێژینەوەی حەبتوری ئیمارات، ئاڵۆزییەکانی ئەمریکا، ئیسرائیل و ئێران ئابووریی جیهانیان خستووەتە مەترسییەوە، بەجۆرێک ڕاگرتنی جووڵەی دەریایی لە گەرووی بابولمەندەب لەلایەن حوسییەکانەوە، گەورەترین زیان بە بازاڕی وزە دەگەیەنێت.
لێکەوتە ئابوورییەکانی داخستنی گەرووی بابولمەندەب
- گەرووی بابولمەندەب ڕێڕەوی سەرەکیی تێپەڕبوونی 12٪ـی بازرگانیی نەوت و گازی سروشتیی جیهانە بە دەریای سووردا.
- لە ئەگەری داخستنی گەرووەکە، کەشتییە بازرگانییەکان ناچار دەبن ڕێڕەوی لوتکەی هیوای باش لە باشووری ئەفریقا بەکاربهێنن.
- بەکارهێنانی ئەو ڕێڕەوە جێگرەوەیە دووریی گەشتە دەریاییەکان بە بڕی 4 هەزار تاوەکو 6 هەزار میلی دەریایی زیاد دەکات.
- گۆڕینی ڕێڕەوەکە دەبێتە هۆی دواکەوتنی گەیشتنی کەشتییەکان تاوەکو 20 ڕۆژ و بەرزبوونەوەی بەرچاوی تێچووی گواستنەوەی بازرگانی.
- بەپێچەوانەی گەرووی هوورمز کە بۆریی نەوتی سعودیە هەیە، بۆ دەریای سوور هیچ ڕێڕەوێکی وشکانیی جێگرەوە بوونی نییە.
هەڵئاوسان و مەترسی لەسەر بازرگانی و ئاسایشی خۆراک
بەهۆی پەککەوتنی هاتوچۆ لەم ڕێڕەوەدا، نرخی جیهانیی گواستنەوەی کۆنتێنەرەکان هاوشێوەی سەرەتای ساڵی 2024 بە ڕێژەی 200 بۆ 300٪ یان زیاتر بەرزدەبێتەوە و لە کۆتاییدا تێچووەکە لەسەر بەکاربەران لە نرخی کاڵاکاندا دەردەکەوێت، لە ئۆتۆمبێل و ئەلیکترۆنیاتەوە تاوەکو جلوبەرگ، خۆراک و دەرمان؛ هاوکات پەککەوتنی گواستنەوەی گەنم، پەین و ڕۆنی خۆراکی مەترسی دەخاتە سەر ئاسایشی خۆراک لە ئەفریقا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ڕاستەوخۆ هەڵئاوسان لە ئەورووپا، ڕۆژهەڵاتی ئەفریقا و باشووری ئاسیا دروست دەکات.
زانیاریی زیاتر لەسەر بابەتەکە
گرژییەکانی نێوان ئەمریکا، ئیسرائیل و ئێران کە سەرەتا بۆ سنووردارکردنی بەرنامەی ئەتۆمی و مووشەکیی تاران دەستیپێکرد، کاریگەرییەکانی گەیشتووەتە سەر بازرگانیی نێودەوڵەتی؛ لە کاتێکدا گەرووی هوورمز ناوەندی گواستنەوەی نزیکەی 20٪ـی نەوتی جیهانە، هاوکاتبوونی لەگەڵ پەککەوتنی بابولمەندەب کاریگەریی وێرانکەر لەسەر ئەورووپا دروست دەکات، چونکە کیشوەرەکە بۆ هاوردەکردنی نەوت و گازی کەنداو پشت بەو دوو گەرووە دەبەستێت و بە گوتەی پسپۆڕانی ئابووری، داخستنیان بازرگانیی بەرەو ئەورووپا بە تەواوی پەکدەخات.
زانیاریی زیاتر بۆ تۆ
حوسییەکان کۆنتڕۆڵکردنى دوورگەیەکى گەرووى بابولمەندەبیان ڕاگەیاند
بابولمەندەب..گەرووى خوێن و فرمێسک
بەراوردکردنی گەرووی بابلمەندەب و گەرووی هوورمز؛ گەرووە ستراتیژییەکانی وزە و بازرگانیی جیهانی
بابولمەندەب؛ 'گەرووی فرمێسک' کە چارەنووسی %10ـی نەوتی جیهانی لەدەستدایە
عێراقچی: ململانێی بابلمەندەب پەیوەندیی بە ئێرانەوە نییە و کێشەیەکی ناوچەیییە
